Kan jij je permitteren om ziek te zijn?
Ik heb dit nodig
Wendy wrijft in haar ogen. Weer die verdomde tranen. Ze snuit haar neus, recht haar schouders en probeert zich te concentreren op het scherm voor zich. In de rechterbovenhoek verschijnt een mailmelding. ‘Kom jij even naar mijn kantoor?’ Haar hart tuimelt in haar maag, maar Wendy schuift haar bureaustoel naar achter, staat recht en klopt op de deur met het bordje ‘Directie’.
‘Ga zitten’, gebaart Marc en hij kijkt Wendy onderzoekend aan. ‘Ik zal direct zijn en misschien zijn het mijn zaken niet, maar je bent nu een week terug uit ziekteverlof en ik heb het gevoel dat het je allemaal te veel is.’
Wendy kijkt naar de grond.
‘Telkens ik jouw bureau voorbij loop, ben je aan het huilen. Dat ben ik niet van jou gewoon en ik maak me zorgen.’
‘Ik heb vannacht gewoon weinig geslapen.’
Marc buigt voorover. ‘Ik denk echt dat er meer aan de hand is. Ben je zeker dat je al voldoende hersteld bent om terug naar kantoor te komen? Wat zei de specialist?’
Wendy voelt haar keel dichtknijpen. Ze wil het niet, maar de tranen laten zich niet tegenhouden.
‘Ik sta er helemaal alleen voor met mijn twee kinderen.’
‘Hoe bedoel je?’ Marc leunt achteruit.
‘Ik heb geen spaargeld meer over na de scheiding. Alles zit in de huur van het appartement. De rekeningen stromen binnen, zeker sinds de oudste verder studeert.’ Ze snuit haar neus. ‘Als ik met ziekteverlof ben, heb ik niet voldoende inkomen. Ik heb dit loon echt nodig.’
Marc zwijgt.
‘Daarom heb ik de specialist gezegd dat alles in orde was.’
‘Maar dat is niet zo’, mompelt Marc.
Wendy schudt haar hoofd.
Marc zucht. ‘Wendy toch …’
Werk geeft ons structuur, een netwerk en financiële zekerheid. Wat we doen voor de kost, maakt dan ook een deel uit van wie we zijn.
Toch zijn er momenten in het leven waarop werken moeilijk of tijdelijk niet haalbaar is, maar de stap zetten naar niet werken, is vaak niet vanzelfsprekend. Naast de rust en ruimte voor herstel, kunnen er ook heel wat zorgen ontstaan. Financiële onzekerheid, werk dat blijft liggen of verantwoordelijkheden die je moeilijk kan overdragen. Maar ook het verlies van een netwerk of een deel van je identiteit kan zwaar wegen.
Daarbovenop ervaren mensen soms druk of onbegrip van hun omgeving en hebben ze schrik om hun job te verliezen als ze afwezig zijn. Daardoor gaan ze soms te snel weeraan het werk, terwijl ze nog niet voldoende hersteld zijn.
Stoppen met werken biedt ruimte voor herstel, maar vraagt tegelijkertijd aandacht voor al het andere wat erbij komt kijken.
Heb jij ooit het gevoel gehad dat je geen tijd had om ziek te zijn?
Hoe zou het voelen als herstellen financiële gevolgen heeft die je niet kunt dragen?
Welke zorgen kunnen mensen meedragen zonder dat hun omgeving dat merkt?
Hoeveel ruimte heb jij om onverwachte tegenslagen op te vangen?
Sta jij hierbij stil?
Wist je dat?
Gezondheid, werk en financiële zekerheid zijn sterk met elkaar verbonden. De relatie werkt in beide richtingen: arm maakt ziek, ziek maakt arm. Armoede kan je gezondheid onder druk zetten. Ziekte kan dan weer leiden tot minder werk en minder inkomen.
Meer weten?
Meer dan 500.000 mensen zijn in België langer dan een jaar arbeidsongeschikt. Dat is in de eerste plaats een zware dobber voor die mensen zelf. Niemand kiest ervoor om ziek thuis te zitten en terug te vallen op een vervangingsinkomen.
Langdurige ziekte wordt vaak bekeken vanuit de maatschappelijke kost: het aantal mensen dat niet werkt en de kosten van uitkeringen. Maar er is ook een andere kant. We moeten ons afvragen waarom zoveel mensen langdurig ziek worden en wat nodig is om hen duurzaam te laten herstellen en, als dat mogelijk is, opnieuw aan het werk te laten gaan.
Onderzoek van CM toont dat werkhervatting niet alleen afhangt van de persoon die ziek is. Mensen met sterkere sociale en professionele hulpbronnen, zoals een hoger opleidingsniveau, intellectueel werk en een voltijdse job vóór de ziekte, hebben meer kans om uit de arbeidsongeschiktheid te stromen. Ook zelfeffectiviteit speelt een belangrijke rol: geloven dat je opnieuw kunt werken en obstakels kunt overwinnen.
Maar ook de werkomgeving maakt een groot verschil. Steun van een leidinggevende en collega’s, aangepast werk en voldoende tijd voor herstel kunnen de terugkeer naar werk ondersteunen. Omgekeerd kunnen druk, gebrek aan begrip of discriminatie een drempel vormen. Uit eerder CM-onderzoek blijkt dat bijna één op tien mensen bij hun werkhervatting discriminatie ervaart vanwege hun periode van arbeidsongeschiktheid.
Daarom ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij de persoon die ziek is. Ook werkgevers, de gezondheidszorg en de samenleving spelen een rol.
Het gaat om de balans tussen draagkracht en draaglast. Niet alleen het individu moet sterker worden. Ook de context moet veranderen. Dat betekent inzetten op preventie, haalbaar werk, ondersteuning en ruimte voor herstel.
Want wie langdurig ziek wordt, heeft in de eerste plaats nood aan begrip en zorg. En wie opnieuw wil werken, heeft nood aan een omgeving die dat mogelijk maakt.